Skip to content

Ευθανασία. Fine. Όμως για ποιούς;

05/06/2011

Πέθανε προχτές στις 3 Ιουνίου 2011 ο Jack Kevorkian, παθολογοανατόμος στο επάγγελμα, ή αλλιώς “Dr Death” όπως τον ονομάσαν τα media της δεκαετίας του 90 όπου είχε και την περισσότερη δράση του ως υπερασπιστής του δικαιώματος του κάθε ανθρώπου με θανατηφόρα ασθένεια και σώας τας φρένας να αποφασίζει το πως θα φύγει από τη ζωή. Ο Kevorkian ήταν ένας από τους πρωτοπόρους στο να αποκτήσει το θέμα “ευθανασία” δημοσιότητα και να συζητηθεί από επιστημονικούς και μη κύκλους παγκόσμια.

Συνοπτικά το τι έκανε ο Kevorkian ήταν να βοηθήσει 130 ασθενείς με θανατηφόρες ασθένειες να καταλήξουν, ενώ του αφαιρέθηκε η άδεια ασκήσεως επαγγέλματος λόγω αυτού. Ο ίδιος είχε δηλώσει πως απέρριψε το 98-99% όλων που του ζήτησαν βοήθεια καθότι στις συνεντεύξεις τους έκρινε πως είτε δεν ήταν ψυχικά υγιείς ώστε να αποφασίσουν για τη ζωή τους (άτομα με κατάθλιψη μετά από σοβαρά ατυχήματα ή χρόνιες διαγνώσεις), είτε πως η φάση της ασθένειάς τους δεν ήταν τόσο προχωρημένη ώστε να καταστήσει την λειτουργικότητα τους σε μηδενικά επίπεδα.  Για τους 129 εξ αυτών ο Kevorkian παρείχε τα φάρμακα και το setting, ενώ οι ίδιοι οι ασθενείς τραβούσαν το σχοινί που ενεργοποιούσε τον διακόπτη που ελευθέρωνε τα δηλητήρια στον οργανισμό τους. Αυτό είναι το λεγόμενο doctor-assisted suicide, όπου ο ιατρός βοηθά στην αυτοκτονία του ετοιμοθάνατου αλλά δεν την προκαλεί ο ίδιος. Στον ασθενή 130 έκανε ενεργή ευθανασία, δηλαδή ο ίδιος του χορήγησε τα φάρμακα, το βιντεογράφησε και το έδωσε στη δημοσιότητα για να δημιουργηθεί debate σε νομικό επίπεδο. Η ευθανασία ήταν παράνομη στην πολιτεία του Michigan όπου ζούσε, οπότε και κατηγορήθηκε για ανθρωποκτονία και καταδικάστηκε σε 10-25 χρόνια φυλάκιση ενώ υπηρέτησε τα 8 και αποφυλακίστηκε το 2007 σε ηλικία 79 ετών.  Όλοι του οι ασθενείς ήταν συνειδητοποιημένοι με την απόφασή τους και είχαν την στήριξη των συγγενών τους οι οποίοι τις πλείστες φορές ήταν παρόντες στην υποβοηθούμενη αυτοκτονία.

Ο Kevorkian ήταν εκκεντρικός και ατρόμητος, τόλμησε πράγματα που οι πλείστοι συνάδελφοι του δεν θα τολμούσαμε ούτε στον ύπνο μας. Για τους υποστηρικτές αυτού του πολύ αμφιλεγόμενου θέματος, ήταν πρωτοπόρος. Για τους πολέμιους, ο αντίχριστος ο ίδιος.

Ανήκω κι εγώ σ’αυτή τη “σχολή” που λέει ότι αυτός που πάσχει από μία ανίατη νόσο που να καθιστά την ζωή του μη-λειτουργική μέχρι να πεθάνει έναν βασανιστικό θάνατο, πρέπει εφόσον έχει σώας τας φρένας να δικαιούται να αποφασίσει ο ίδιος για το πως θα τελειώσει η ζωή του. Και κατ’επέκταση να μπορεί να έχει την βοήθεια του ιατρού του στο να γίνει η διαδικασία αυτή όσο πιο γρήγορη και ανώδυνη γίνεται.

Για να γίνει πιο κατανοητό το “target group” με παραδείγματα, ο ασθενής μπορεί να πάσχει από καρκίνο και να του απομένουν 1-2 μήνες τρομερού σωματικού πόνου και ψυχικής αγωνίας, μπορεί να πάσχει από Αλτζχάιμερ και να του απομένουν 3 χρόνια συνεχώς φθίνουσας λειτουργικότητας και ύπαρξης, μπορεί να πάσχει από ένα από τα νευρολογικά σύνδρομα που προοδευτικά παραλύουν όλους τους μυς του σώματος ενώ στα τελευταία, μετά που ο ασθενής έχει χάσει την ικανότητα ακόμα και να καταπίνει, περιμένεις τους μυς των πνευμόνων να παραλύσουν ώστε ο ετοιμοθάνατος να πεθάνει από ασφυξία. Αν αυτές και άλλες πολλές ανίατες ασθένειες αφεθούν να κυλήσουν την πορεία τους, τότε ο θάνατος επέρχεται μέσω “παθητικής ευθανασίας” ή “φυσικά”, όπου δηλαδή τελικά αφαιρούνται φαρμακοθεραπεία, σίτιση, και υποστηρικτικά μηχανήματα, και ο ασθενής καταλήγει λίγες μέρες αργότερα. Η παθητική ευθανασία είναι καθημερινή ιατρική πρακτική. Αμφιλεγόμενη είναι η ενεργή ευθανασία, όπου χρησιμοποιούνται θανατηφόρες ουσίες για να καταλήξει ο ασθενής μια ώρα αρχύτερα και χωρίς να υποφέρει, με το επιχείρημα ότι μειώνεται η δεινοπάθεια του ασθενούς στο ελάχιστο και φεύγει με αξιοπρέπεια.

Πιστεύω λοιπόν ότι το πως θα καταλήξει ο ασθενής είναι δική του υπόθεση και θα έπρεπε να μπορεί να γίνει με σέβας στις δικές του επιθυμίες, ακόμα κι αν επιθυμεί να φύγει με ενεργή ευθανασία. Easier said than done, I’m sure, αλλά στο τέλος της ημέρας είναι θέμα αρχής και προσωπικής ελευθερίας.

Ως εδώ όλα καλά και φαντάζομαι κατανοητά.

Ο δικός μου συλλογισμός είναι πως το κεφάλαιο “ευθανασία” δεν αναφέρεται στους ψυχιατρικούς ασθενείς άρα υπολογίζω πως τους αποκλείει αυτομάτως. Which does make sense but hear me out: Η φύση των ψυχικών διαταραχών είναι ίσως η δυσκολότερη να αντιληφθεί ο μέσος άνθρωπος, συμπεριλαμβανομένων και των ειδικών, διότι ο ασθενής σωματικά είναι “καλά”. Or is he?

Οι ψυχικές διαταραχές είναι στην πλειοψηφία τους ήπιες ή/και ελεγχόμενες, είτε είναι χρόνιες είτε όχι. Στη χειρότερη τους μορφή αυτές οι διαταραχές κάνουν τον ασθενή να σκέφτεται και να τολμά την αυτοκτονία, και ένα μικρό αλλά σεβαστό ποσοστό αυτών βασανίζεται από την αυτοκτονικότητα του για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του και σταδιακά όλο και πιο έντονα και συνεχόμενα. Πολλές φορές η ασθένεια παράγει φωνές που προστάζουν τον ασθενή όπως αφαιρέσει τη ζωή του. Οι ασθενείς που είναι πολύ άρρωστοι και δεν ανταποκρίνονται στις υπάρχουσες θεραπείες, πάσχουν από ανίατες ασθένειες που καταστούν την ποιότητα ζωής και την λειτουργικότητα τους σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Το 99,9% αυτών των ασθενών επιθυμούν ακόμα και με το τελευταίο τους κύτταρο να αυτοκτονήσουν για να δώσουν τέλος στην βασανισμένη τους ζωή και ένα τεράστιο ποσοστό αυτών τελικά αυτοκτονεί.

Η θνησιμότητα των ψυχιατρικών ασθενών είναι λιγότερο “αποδεκτή” από την κοινή γνώμη αλλά και από τους ιατρικούς κύκλους λόγω του ότι “πρακτικά” δεν σε σκοτώνει το σώμα σου αλλά εσύ σκοτώνεις το σώμα σου, και η σκέψη σταματά εκεί. Δεν συνεχίζει στο ότι το σώμα σου σε κάνει να το σκοτώσεις, που είναι και η φύση της ασθένειας. Οι ψυχικές διαταραχές είναι ουσιαστικά δυνητικά θανατηφόρες μέσω αυτοχειρίας. Η αυτοκτονία δεν είναι απλά μία αιτία θανάτου, είναι το δυνητικά θανατηφόρο σύμπτωμα των ψυχικών διαταραχών.

Εφόσον η αυτοκτονικότητα θεωρείται μία από τις σημαντικότερες ενδείξεις του ότι κάποιος δεν έχει σώας τας φρένας, είναι λίγο οξύμωρο να λέμε ότι είναι εντάξει να επιθυμεί κάποιος να πεθάνει, φτάνει να έχει σώας τας φρένας. (!?)

Which begs the question:

Εφόσον τάσσω τον εαυτό μου υπέρ της ενεργής ευθανασίας, και θεωρώ πως μπορούν να υπάρξουν κατευθυντήριες και πρωτόκολλα ώστε να μπορέσει να εφαρμοστεί σωστά και χωρίς να καταπατείται ο Ιπποκράτειος όρκος (στην μοντέρνα του έκδοση) που απαιτεί όπως προσφέρεις στον ασθενή σου την πιο αξιοπρεπή ποιότητα ζωής που μπορείς και σεβασμό στον θάνατο του, τότε πως κρίνω πότε ένας ψυχιατρικός ασθενής έχει “σώας τας φρένας” για να πληρεί τα κριτήρια; Γιατί το να αφαιρέσω τους ψυχιατρικούς “ετοιμοθάνατους” ασθενείς από την εξίσωση καταπατά τον ίδιο όρκο που λέει πως όλοι οι άνθρωποι ανεξαρτήτως εθνικότητας, θρησκεύματος, σεξουαλικότητας, “πελλάρας”, πρέπει να λαμβάνουν την ίδια ποιότητα θεραπείας χωρίς διακρίσεις.

Άρα για να γίνει σωστά μια τέτοια “δουλειά”, πρέπει πρωτίστως να αλλάξει η ερμηνεία της λέξης “αυτοκτονικότητα” σε επιθυμία θανάτου ανεξαρτήτου κατάστασης ψυχικής υγείας, και η επιλογή ενεργής ευθανασίας να απευθύνεται σε όλους όσους πάσχουν από μία ανίατη ασθένεια που καταλήγει σε θάνατο ανεξαρτήτου αιτίας, φτάνει να έχουν πλήρη επίγνωση της κατάστασης τους (at least when lucid).

14 Comments leave one →
  1. 05/06/2011 15:13

    ως τους ψυχιατρικους ασθενείς εκάλυψες με…μετά εν ξέρω τί γίνεται!
    Τζείνο που ίσως εν το δύσκολο εν ότι μπορεί να έχουν όπως λαλείς lucidity τζαι τζιαμέ μπορεί να ξέρουν ότι εν θέλουν να πεθάνουν.
    Πολλά πολύπλοκο…ούφφου….χμμμ η λύση είναι μία (δεν υπάρχει αθανασία χαχα…όι ρε).
    Καλλίτερα ψυχοφάρμακα τζαι dbs τζαι πιο invasive θεραπείες ώσπου να το εξαντλήσουμε το θέμα (για τζείνους που κάμνει apply φυσικα το dbs).
    Παραπάνω έρευνα για ψυχιατρικές παθήσεις, παραπάνω state and family support τζαι λεφτά λεφτά λεφτά για φάρμακα.

  2. takeiteasy permalink
    05/06/2011 17:09

    Τοποθετούμενος συναισθηματικά και χωρίς να έχω ποτέ εμβαθύνει στο θέμα, νομίζω ότι όλοι οι πάσχοντες από ανίατες ασθένειες με προδιαγεγραμμένο βασανιστικό ή εξευτελιστικό θάνατο έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν πότε και πως θα αποχωρήσουν. Για λόγους προσωπικής αξιοπρέπειας, ομαλής συνέχισης της λειτουργίας της οικογένειας ή των συντρόφων αλλά ακόμα και για οικονομικούς λόγους. Άμα αποχωρώ, σημασία έχουν όσοι μένουν πίσω.

  3. μαθητούδι permalink
    05/06/2011 18:44

    Βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρον το ποστ σου . Επροβλημάτισες με πολλά.
    Ένας γνωστός μου αντιμετωπίζει ένα πολύ σοβαρό θέμα υγείας τζιαι εν ακριβώς στη φάσην που περιγράφεις ( 2-3 μήνες ζωής, βασανιστικούς με πολύ σωματικό πόνο τζιαι ψυχική φθορά) τζιαι εσκέφτουμουν το θέμα αλλά εν εκατάφερα να καταλήξω αν είμαι υπερ ή κατά..

  4. 05/06/2011 22:11

    “φεύγει με αξιοπρέπεια”- όπως λαλεί ο φανταστικός (και με τις 2 έννοιες της λέξης) Dr House δεν υπάρχει αξιοπρέπεια στο θάνατο.

    Που την άλλη, για τους ψυχικά ασθενείς δεν ξέρω τι γίνεται, δηλαδή η κατάσταση τους δεν είναι ελεγχόμενη με φάρμακα;

    Πάντως για τους υπόλοιπους πάλε εν δύσκολο να αποφασίσεις τους κανόνες για τούτο το πράμα. Ασπούμε ένας άθρωπος που εν ζωγράφος τζαι μινήσκει παράλυτος τζαι δεν έχει τζαι κάτι άλλο στη ζωή του να τον κρατά, γιατί να ζει έτσι ζωή; Μπορεί να μέννεν οι πόνοι, το πώς θα πεθάνει τελικά, το ότι ζει χωρίς αξιοπρέπεια, αλλά το ότι δεν είναι ευχαριστημένος με την ποιότητα ζωής του και δεν μπορεί να την αλλάξει κάπως. Γιατί τζίνος να μεν μπορεί να καταλήξει όταν το θέλει επειδή απλά εν ΜΙΖΕΡΟΣ (άρα φαντάζουμαι θεωρείται ότι δεν έχει εντελώς σώας τας φρένας);

    Εν θέμα που με ενδιαφέρει πολύ καιρό τωρά αλλά δεν είχα κάποιον ειδικό ας πούμε να το συζητήσω…

  5. 06/06/2011 09:33

    Για την ευθανασία, είμαι 100% υπέρ, χωρίς καμία συζήτηση. Είναι γελοίο και απολίτιστο για μένα το ότι στον 21ο αιώνα και ενώ παλεύουμε νυχθημερόν ως γιατροί να βελτιώσουμε την ποιότητα ζωής των ανθρώπων, παράλληλα αρνούμαστε να τους προσφέρουμε ποιότητα στο θάνατο τους. Απαράδεκτο.
    Σίγουρα οφείλουν να υπάρχουν ψυχολογικά και άλλα κριτήρια, αυστηρά, αλλά δεν είναι στο δικό μας χέρι να στερούμε σε κάποιον το δικαίωμα να ΜΗΝ υποφέρει. Είμαστε γιατροί και όχι θεοί. Και οι θεοσεβούμενοι που είναι εναντίον, είναι ελέυθεροι να ρουφήσουν τον πόνο του καρκίνου των τελικών σταδίων, την απελπίσία του να παθαίνεις σιγά σιγά ασφυξία μέσα στο σώμα σου της ALS, κλπ. Δεν είναι όμως σε θέση να εφαρμόζουν κανόνες και νόμους που να αναγκάζουν τους υπόλοιπους να υποστούν τα ίδια. Each to their own.
    Για τους ψυχιατρικούς ασθενείς δεν το είχα σκεφτεί όπως το λες. Η αυτοκτονικότητα και οι ίδιες οι ψυχιατρικές παθήσεις είναι από τα πρώτα κριτήρια αποκλεισμού όταν είσαι υποψήφιος για assisted suicide. Από την άλλη υποφέρουν. Πόσο όμως? Και θέλουν να αυτοκτονήσουν όντως ως άτομα, ή μήπως η ασθένεια θα μας ξεγελάσει και εμάς με τα καπρίτσια της ώστε να φτάσουμε στο σημείο τελικά να κάνουμε φόνους? Επίσης, τα αίτια και οι μηχανισμοί των ασθενειών αυτών δεν έχουν ξεκαθαριστεί ακόμα, ώστε να ξέρουμε μια προδιαγεγραμμένη πορεία.
    I see where you’re coming from αλλά πάνω στο θέμα ευθανασία και ψυχιατρικές παθήσεις I’ m not yet 100% sold, θα έπρεπε να διαβάσω και να μελετήσω σε περισσότερο βάθος.
    Όπως και να’χει, υπέροχο post, ντάρλινγκ. Food for the soul.
    xxx

  6. Constatninos permalink
    06/06/2011 11:46

    Egine k tainia i zoi tou Kevorkian. k pistevo oti dixnei akrivos to logo p prepei na iparxi i euthanasia.. an deis tous anthropous p epelege gia na voithisei.. katalamveneis oti pragmatika en ixan allo chance.. k eparkalousan ton…
    gia osous en tin idete
    http://www.imdb.com/title/tt1132623/
    axizei en polla orea…

  7. strimmeni permalink
    06/06/2011 12:30

    Ψάξε να βρείς μια ταινία/ντοκυμαντερ του BBC με τίτλο ‘A short stay in Switzerland’ που είναι βασισμένο στην επιλογή της Dr Anne Turner για ευθανασία όταν η ζωή της δεν είχε πλεόν κανένα νόημα.

    http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/7844031.stm

  8. AFRA permalink
    07/06/2011 14:53

    Eξαιρετικη αναρτηση!Υιοθετω τις σκεψεις και τους προβληματισμους σου.Προ λιγων ετων
    προσπαθουσα να πεισω ενα ιερεα μορφωμενο και φιλοσοφημενο που αρνειτο να τελεσει κηδεια ενος αυτοκτονησαντος υπερηλικα με αυτο ακριβως το επιχειρημα οτι δλδ η αυτοχειρια ηταν το δυνητικα θανατηφορο συμπτωμα και τελικα αποτελεσμα ψυχικου νοσηματος εστω και υφερποντος η συγκεκαλυμμενου..

  9. 07/06/2011 15:36

    Πολύ καλή ανάρτηση. Συμφωνώ με τους προλαλήσαντες, ότι ως πριν το σημείο με τους ψυχικά νοσούντες είμαι μαζί σου. Επί του θέματος που θίγεις, εν πολλά λεπτές οι ισορροπίες. Τα επιχειρήματα της thehouseofy πιο πάνω έχουν κάποια βάση, αλλά εν μεγάλο debate. Αλλά εν να μου πεις κιόλας δαμέ εν μεγάλο debate η ευθανασία…

  10. Anonymous permalink
    09/06/2011 19:22

    Έχοντας υπόψη μας ότι στις περιπτώσεις των ατόμων με αυτοκτονικές τάσεις (που θεωρούνται ανισόρροπα) η επέμβαση τρίτων για την αποτροπή της αυτοκτονίας υπόκειται σε περιορισμούς έτσι ώστε να μην καταπατάται η ελευθερία αυτών των ατόμων, θα έπρεπε και στην περίπτωση της ευθανασίας να υπήρχαν περιορισμοί για την προσπάθεια αποτροπής της στις περιπτώσεις αυτών των ανθρώπων.Δηλαδή αν κάποιος ψυχικά άρρωστος είναι σε τελικό στάδιο και δεν υπάρχει οποιαδήποτε ανακουφιστική φροντίδα για να τον υποστηρίξει θα έπρεπε και νομικά να του δίνεται η δυνατότητα να επιλέξει αν θέλει να του χορηγηθεί ιατρικώς υποβοηθούμενη αυτοκτονία.

  11. Sike permalink
    13/06/2011 09:55

    πολλά ενδιαφέρον.

    περί ευθανασίας στις περιπτώσεις “ανίατων ασθενειών” καταλαβαίνω το ππόιντ σου/σας, αλλά σκέφτου πόσες φορές εδώσαν οι γιατροί Χ μήνες σε κάποιον για να ζήσει και αυτός ζει ακόμα και είναι και καλά.

  12. o anonimos permalink
    18/06/2011 16:29

    RIP JAck. You were the best. What you did was groundbreaking.

  13. nekat0meni permalink
    30/06/2011 21:27

    Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορείς να ταχθείς ούτε υπέρ ούτε κατά. Πιστεύω είναι ένα πάρα πολύ λεπτό θέμα. Θα ήθελα να ρωτήσω δλδ πότε ένας γιατρός μπορεί να αντιληθφεί ότι ένα άτομο έχει σώας τας φρένας και η επιλογή του ασθενή του να πεθάνει χαρακτηρίζεται ως λογική από ένα λογικό ανθρώπο? Μην ξεχνάμε ότι βάση νόμου ένα άτομο θεωρείται ότι έχει σώας τας φρένας μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου. Ποια λογικά μέτρα ένας γιατρός υιοθετεί για το καλό του ασθενή του, έτσι ώστε να αποφεχθεί και η περίπτωση λάθους?(διότι αν στο τέλος αποδειχθεί λάθος τότε ίσως ένας γιατρός να κατηγορηθεί για ανθρωποκτονία?) Πότε μπορεί να αντιληφθεί ότι ο ασθενής του δεν έχει άλλη επιλογή? Οι περιπτώσεις που περιέγραψες δείχνουν καθαρά ότι ένας τέτοιος ασθενής δεν έχει άλλη εκλογή. Αλλά κατά πόσο, τόσο η η νοητική όσο και η ψυχολογική κατάσταση του ασθενή είναι τέτοιες που οδηγούν στο ΑΠΟΛΥΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ, αποκλείοντας βέβαια και τις επιρροές από διάφορες εξωτερικούς παράγοντες επιτρέπει σε ένα λογικό άτομο να φτάσει σε μια τέτοια απόφαση έτσι ώστε η απόφαση του να τερματίσει τη ζωή του να θεωρείται ως θεμιτή και λογική? Έχουμε δει περιπτώσεις που υπέφεραν από ανίατες ασθένειες που όμως βρήκαν γιατρεία!΄Οχι βέβαια από θαύμα (άλλοι παράγοντες συνέτειναν). Δεν είναι άδικο αν ένα άτομο είναι επηρεασμένο τη στιγμή εκείνη από διάφορους παράγοντες να τερματίσει τη ζωή του και να στερήσει στο εαυτό του το δικαίωμα της ζωής? Κάποιος πιο πάνω μίλησε για ποιότητα θανάτου. Τι θεωρείται ποιότητα θανάτου?

  14. Anonymous permalink
    27/09/2011 11:00

    Οπα🙂 Βρήκα τυχαία αυτο το post και χαίρομαι που ασχολήθηκαν και άλλοι άνθρωποι με το θέμα..

    Δεν θα πώ πολλά. Δειτε το ντοκυμαντέρ “Choosing To Die”. Ή είμαι πολλά ευαίσθητος ή είναι αρκετά δυνατό.. , μάλλον και τα 2.

    Τωρά όσο αφορά σχολιασμό για το θέμα απο εμένα θα πώ μόνο , όλα είναι σχετικά.

Πε μας ρε!

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: